Statistieken: AI en banen in Nederland
Hoeveel mensen zijn in Nederland al hun baan kwijtgeraakt door AI? Eerlijk antwoord: niemand telt het officieel — CBS en UWV registreren "AI" niet als ontslagreden. Maar er zijn wél harde cijfers die samen een beeld geven. Hieronder staan ze, met bron.
De kerncijfers
Waar zijn al echt banen geschrapt?
Drie grote Nederlandse werkgevers kondigden reorganisaties aan met AI als (mede)reden. Let wel: aankondigingen zijn geen gevallen ontslagen, en AI is telkens één van meerdere redenen — naast gewone kostenreductie.4
| Bedrijf | Omvang | Rol van AI |
|---|---|---|
| ABN AMRO (nov 2025) | 5.200 fte weg tegen begin 2028; ±35% van klantenservice, operations, hypotheken en anti-witwas | CEO: ondersteunend werk verdwijnt "omdat AI dat werk kan overnemen" — naast een hard kostendoel |
| ING (okt 2025 / mrt 2026) | Tot 950 banen in NL, verbreed tot 1.250 wereldwijd — vooral anti-witwas | Transactiebeoordeling "leent zich bij uitstek voor automatisering"; onderdeel van €350 mln kostenprogramma |
| TomTom (jun 2025) | 300 banen (±10%), waarvan minder dan 150 in NL | Bedrijf "omarmt AI" om productontwikkeling te schalen — en leed ook aanhoudende verliezen |
Hardst geraakte beroepsgroep met concrete cijfers: vertalers. Woordtarieven zakten van 12 naar 8 cent, en het aantal vertalers/vertaalbureaus daalde in 2025 met zo'n 2,5% — de eerste krimp in jaren.5
De vacaturedaling in AI-gevoelige beroepen
Vacatures in AI-gevoelige functies daalden veel harder dan gemiddeld
Verandering aantal NL-vacatures, 1 maart 2024 – 1 maart 2025 (Indeed)
Bron: Indeed via AG Connect, 24 mrt 2025. Kanttekening: het totale vacatureniveau lag nog altijd 29% bóven begin 2020.
Bekijk als tabel
| Categorie | Verandering |
|---|---|
| IT-support & helpdesk | −55% |
| Klantenservice | −33% |
| Alle NL-vacatures | −12% |
Jongeren in GenAI-gevoelige beroepen verliezen terrein, ouderen niet
Verandering werkgelegenheid in GenAI-gevoelige beroepen, Q4 2022 – Q3 2025 (CBS/UWV-data, bewerking RaboResearch)
Bron: RaboResearch in ESB, 22 jan 2026. De onderzoekers zelf: een conjuncturele verklaring "ligt niet voor de hand", maar of de trend blijvend is, is "lastig te zeggen".
Bekijk als tabel
| Groep | Verandering |
|---|---|
| Jongeren (15–24) in GenAI-gevoelige beroepen | −13% (±19.000 banen) |
| Andere leeftijdsgroepen in dezelfde beroepen | +3% |
Werkgevers verwachten vooral verandering, zelden banenverlies
Percentage Nederlandse werkgevers dat dit verwacht van AI (UWV-onderzoek onder ±2.300 werkgevers)
Bron: UWV, "Op weg naar AI die werkt voor iedereen", juli 2025 (PDF). Bij grote werkgevers (>100 medewerkers) verwacht 18% banenverlies — maar 35% verwacht juist banengroei.
Bekijk als tabel
| Verwachting | % werkgevers |
|---|---|
| Veranderende scholingsbehoefte | 51% |
| Andere vaardigheden nodig | 42% |
| Verlies van werkgelegenheid | 6% |
In welke sectoren speelt dit het meest?
Klantenservice
Vacatures −33% in één jaar (Indeed); ABN AMRO schrapt ±35% van klantenservice/operations. Maar let op het Klarna-effect: volledig AI-only klantenservice werd al eens teruggedraaid om kwaliteitsverlies.
IT-support & helpdesk
De grootste vacaturedaling van alle categorieën: −55% in één jaar.
Administratie & controle
Routinematig controlewerk volgens vaste protocollen — zoals anti-witwaschecks bij ING — is hét voorbeeld van werk dat naar AI verschuift.
Vertalers & taalwerk
Tarieven van 12 naar 8 cent per woord; "gewoon vertaalwerk" zakte bij één vertaler van 70% naar 18% van de omzet in vijf jaar.
Creatief routinewerk
UWV: "creatieve beroepen zijn kwetsbaar voor vervanging door AI" — vooral routinetaken rond taal, beeld en data.
Startersfuncties (overal)
Junior- en instapfuncties worden minder aangeboden doordat AI routinetaken overneemt — de groep die het eerst geraakt wordt, in álle sectoren.
Waar AI-gebruik het grootst is (UWV, najaar 2025): informatie & communicatie (42% gebruikt AI sterk), zakelijke dienstverlening (16%), financiële dienstverlening (13%). Weinig AI: horeca, detailhandel, bouw, sociaal werk.6
Wat zeggen de prognoses voor 2030?
| Onderzoek | Prognose voor Nederland |
|---|---|
| McKinsey (2024) | Tussen 2022 en 2030 verdwijnen ±150.000 banen en komen er ±400.000 bij — netto +250.000. Grootste probleem is niet banenverlies maar een dreigend tekort van 1,4 miljoen werknemers.7 |
| WEF / UvA (2025) | Tot 2030 verandert 22% van de banen van vorm en raakt 39% van de vaardigheden verouderd; 11% van het personeelsbestand dreigt zonder omscholing zijn baan te verliezen. 86% van de NL-bedrijven zet in op versnelde automatisering.8 |
| PwC (2025) | Tegengeluid: over 2019–2024 groeiden vacatures in AI-blootgestelde beroepen juist (+307%). AI verandert vooral de gevraagde vaardigheden en kan "in potentie meer banen creëren dan het verdringt".9 |
Waarom spreken PwC en Rabobank elkaar tegen? De meetperiode. PwC meet 2019–2024 (inclusief de post-corona vacaturehausse), Rabobank meet vanaf de ChatGPT-lancering (eind 2022). De knik zit precies daar.
Wat we níét weten
- Het totaalcijfer bestaat niet. Niemand registreert "ontslagen door AI". Circulerende totalen (zoals "130.000 AI-banen weg in 2025") zijn niet te verifiëren en gebruiken we hier bewust niet.
- AI is soms ook een dekmantel. Reorganisaties hebben altijd meerdere redenen; FNV over ABN AMRO: "eerst mensen ontslaan en dan hopen dat AI het oplost, is een soort van wensdenken."
- Correlatie is geen causaliteit. De vacaturedaling sinds eind 2022 valt samen met ChatGPT én met het einde van de post-corona krapte — die effecten zijn moeilijk te scheiden.
- Terugdraai-effect mogelijk: Gartner voorspelt dat de helft van de bedrijven die klantenservice schrapten wegens AI, rond 2027 weer mensen terugneemt.
- RaboResearch in ESB — Dalende werkgelegenheid onder jongeren die concurreren met GenAI, 22 jan 2026
- UWV — Op weg naar AI die werkt voor iedereen, juli 2025 (PDF)
- CBS — Belevingen 2025, 25 feb 2026 · NOS-samenvatting
- Accountant.nl — ABN AMRO, 26 nov 2025 · NL Times — ING, 28 okt 2025 · Banken.nl — ING wereldwijd, 20 mrt 2026 · NOS — TomTom, 30 jun 2025
- NOS — AI leidt tot dalende omzet bij vertalers, 7 sep 2024 · ICT Magazine, 12 nov 2025
- UWV — Gebruik van AI neemt sterk toe (werkgeversonderzoek najaar 2025)
- McKinsey — Netherlands advanced, via ManagementSite, 19 jun 2024
- UvA/WEF — Future of Jobs 2025-persbericht, 8 jan 2025
- PwC — AI Jobs Barometer 2025, Netherlands Analysis (PDF)